Category Archives: Badania psychologiczne

Dla kogo obowiązkowe badania psychologiczne?

Przedstawiciele wielu zawodów przed rozpoczęciem swojej pracy zobowiązani są do wykonania różnych badań. Najczęściej są to badania morfologia krwi, ekg serca, a także badania psychologiczne. Obowiązek wykonywania badania u psychologa mają między innymi zawodowi kierowcy. Dzięki przeprowadzonym badaniom psycholog może określić, czy dana osoba ma odpowiednie predyspozycje psychologiczne do tego, aby prowadzić na przykład samochód ciężarowy. Bardziej rozszerzone badania u psychologa przechodzą kandydaci na różne stanowiska w służbach mundurowych. Ich badania mają sprawdzić, jak radzą sobie z sytuacjami stresowymi oraz określić szczegółowe cechy charakteru. Trzeba bowiem wiedzieć, że zarówno funkcjonariusze Policji, Biura Ochrony Rządu czy zawodowi żołnierze to osoby, które podczas swojej służby mają do czynienia z różnymi osobami, a przy pasie posiadają broń, w której znajduje się ostra amunicja. Odpowiednie sprawdzenie kandydatów pozwala uniknąć wyboru nieodpowiednich osób na poważne stanowiska. 

Badania psychologiczne a metoda obserwacji

Najbardziej podstawowe badanie psychologiczne jest przeprowadzane metodą obserwacji. Metoda ta jest fundamentem psychologii właściwie od samych początków tej dziedziny, a nawet więcej: to właśnie obserwacja stanów emocjonalnych, pragnień, zachowań itp. zrodziła psychologię. Nic więc dziwnego, że i dziś – zwłaszcza że metoda ta nie straciła na aktualności – psychologowie chętnie po nią sięgają.

Badania psychologiczne według metody obserwacji to przede wszystkim rozmowa, w czasie której psycholog zwraca uwagę na tzw. wskaźniki obserwacyjne. Na ich podstawie wyprowadzany jest wniosek co do aktualnego stanu psychicznego badanego, który jest potem powtarzany w ramach kolejnej obserwacji. Całościowy obraz uzupełnia się obserwowaniem badanego także i poza rozmową, np. przez kamerę, czy to w czasie wykonywania różnych zadań, czy to w czasie wolnym. Oczywiście metoda ta, jak zresztą wszystkie metody psychologiczne, musi zostać uzupełniona innymi, zwłaszcza gdy używa się kamery. Wyniki za jej pośrednictwem mogą być bowiem niemiarodajne, jako że kamera wyzwala sztuczność w zachowaniu.

Badania psychologiczne – krytyka testów na inteligencję

Jak każda inna dyscyplina naukowa, tak też i psychologia rozwija się głównie w oparciu o krytykę swoich własnych metod. Nic więc dziwnego, że w publikacjach naukowych co rusz można spotkać artykuły właśnie z krytyką psychologicznych metod badawczych, współczesnego spojrzenia na badania itp. W ostatnim czasie najwięcej uwagi poświęca się testom na inteligencję, stosowanym np. w firmach w celu wyodrębnienia pracowników z największym potencjałem intelektualnym.

Badania psychologiczne oparte na testach są bardzo popularne. Krytycy zarzucają im jednak, że proponowane w nich zadania mają niewiele wspólnego z rzeczywistością. (Najczęściej chodzi tu o uproszczenie i sprowadzanie problemów do skrajności: czarne lub białe.) Z drugiej strony testy te cieszą się dość dużą dokładnością diagnozy, więc psychologowie niechętnie podchodzą do jakichkolwiek zmian w ich zakresie. Innym zarzutem jest też mała skala ocen, także narażona na uproszczenia. Czy jednak testy na inteligencję przejdą w najbliższych latach jakąś rewolucję? Według większości specjalistów raczej nie, zwłaszcza bez jakichś wielkich odkryć naukowych.

Badania psychologiczne w formie testów inteligencji

Jednym z podstawowych badań psychologicznych są testy inteligencji, mające na celu zmierzenie aktualnego potencjału intelektualnego badanego. Testy mogą mieć różną formę, aczkolwiek przygotowanie każdego z nich opiera się na podobnych założeniach, mianowicie: test musi obejmować jakieś zadania umysłowe, wcześniej należy przygotować odpowiednie narzędzia pomiaru i wreszcie rezultat testu powinien być mierzony punktami.

Badania psychologiczne w postaci testów inteligencji można przeprowadzić indywidualnie lub grupowo (przy czym te drugie stosowane są w celu wyróżnienia najlepszych uczestników i odrzucenia najgorszych). Mogą to być również testy o charakterze zamkniętym (pytania np. z czterema możliwymi odpowiedziami) lub o charakterze otwartym (pytania, na które badany musi udzielić odpowiedzi własnymi słowami). Oczywiście dobór testu inteligencji zależy od jego celu, dlatego – będąc pracodawcami i chcąc takie testy przeprowadzić – warto znaleźć dobrego psychologa, który nam w tym pomoże.

Badania psychologiczne – współczesne metody badawcze

Psychologia jest jedną z najszybciej rozwijających się nauk współczesnych, jednak mimo to wciąż wiele osób jej nie ufa. Dlaczego? Najpewniej wynika to z niewiedzy, zwłaszcza dotyczącej metod stosowanych na badaniach psychologicznych. Kojarzą się nam one bowiem z nieludzkimi filmami, w których do psychologów przychodzą „szaleńcy”, a przecież rzeczywistość jest zupełnie inna: przyjacielska rozmowa, wypełnianie kwestionariuszy, testy na potencjał intelektualny – oto metody badawcze we współczesnej psychologii.

Właściwie wszystkie badania psychologiczne opierają się na rozmowie. Choć jej głównym celem jest próba zrozumienia życia psychicznego danego pacjenta, ma ona też cele pośrednie – zacieśnienie więzi pomiędzy pacjentem a psychologiem, oczyszczenie się tego pierwszego z negatywnych emocji itd. Udając się do gabinetu, nie trzeba się jednak obawiać, że rozmowa ta nas obnaży – wręcz przeciwnie, psycholog nie stosuje żadnych technik manipulacyjnych, ale wyciąga wnioski z tych danych, których sami zechcemy mu dostarczyć.

Badania psychologiczne w zwykłym życiu

Badania psychologiczne większości ludzi kojarzy się z badaniami, które mają na celu wykrycie choroby psychicznej. Badanie takie miałoby na celu odpowiednio leczyć osobę, która ma problemy z psychiką. Jak się okazuje badania psychologiczne są dużo częstsze niż nam się powszechnie wydaje i wiele osób z nas, już był poddawanym takim badaniom, chociaż nie do końca ma tego świadomość. Najprostszym przykładem są tak zwane psychotesty, czyli badania które mają stwierdzić czy mamy odpowiednie zdolności do tego, aby prowadzić różnego rodzaju maszyny. Do maszyn takich możemy zaliczyć na przykład zwyżki, wózki widłowe, suwnice lub zawodowe prowadzenie samochodów ciężarowych i osobowych. Badania te nie przypominają stereotypowego badania psychologicznego i mają z nim niewiele wspólnego, mimo wszystko w dalszym ciągu są badaniami psychologicznymi. Innego rodzaju badanie psychologiczne to na przykład badanie kiedy ubiegamy się o pozwolenie na broń palną. Badanie takie ma więcej cech klasycznego badania psychologicznego.